كرده و مشاهدات خود را از آن سرزمينها و مردم آنجا در سفرنامه‌اى به نام اخبار الصين و الهند ( 235 ) شرح داده است . اين سفرنامه‌ها شاهدى بر علاقهء شديد و علمى بازرگانان مسلمان به انتقال اطلاعات جالب و استثنايى دربارهء سرزمينهاى دوردست شرق به عربى زبانان آن دوره است . اين سفرنامه را اول بار ابوزيد حسن سيرافى در 302 همراه با سفرنامه‌هاى ديگرى كه گردآورى و بررسى كرده بود در كتابى به نام سلسلة التواريخ جمع آورد . ابوزيد ظاهرا شخص متمكنى بوده ، و با وجودى كه خود مسافرت نكرده ، به جمع‌آورى اطلاعات از مسافران و بازرگانان و تدوين آنها علاقهء بسيار داشته است . او لااقل دو بار با مسعودى ملاقات داشته و اطلاعات زيادى با وى مبادله كرده است . مسعودى كه نمونهء برجستهء كاشفان عصر خود بود ، مسافرتهاى فراوان كرده و بسيارى از درياها ، از جمله درياى خزر و مديترانه را پيموده است . او بايد موضوع كشف تخته‌پاره‌هاى كشتى متعلق به درياى عرب را در نزديكى جزيرهء كرت ، با ابوزيد در ميان گذارده باشد . اين ، پديده‌اى بىسابقه بود ، چون تصور بر اين بود كه درياى عرب و مديترانه به يكديگر راه ندارد . مسعودى به اين نتيجه رسيد كه تنها راه ممكن اين است كه تخته‌پاره‌ها به سوى مشرق و به درياى شرقى ( اقيانوس كبير ) راه يافته و سپس به سمت شمال برده شده و از راه « خليج » ( مجرايى فرضى كه از درياى محيط شمالى به درياى سياه مىرسيد ) به مديترانه راه پيدا كرده است . « 1 » اينكه هر دو نفر اين كشف بىسابقه را در آثار خود نوشته‌اند ، دليل بر علاقه‌مندى شديد آنها به مسايل جغرافيايى است . علاوه بر اين ،

--> ( 1 ) . مروج ، ج 1 ، ص 265 - 366